NGỪNG SẢN XUẤT NHIÊN LIỆU HÓA THẠCH (THAN) – CƠ HỘI PHÁT TRIỂN CHO NGÀNH NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO?

Quá trình đốt than để sản xuất điện sẽ sản sinh ra nhiều chất khí ô nhiễm gồm sulphur dioxide (SO2), nitrogen dioxide (NO2), carbon dioxide (CO2) các vi hạt rắn (PM), các kim loại nặng và các đồng vị phóng xạ. Ô nhiễm do các nhà máy nhiệt điện than gây ra có thể dẫn ảnh hưởng đến môi trường xung quanh và gây ra những vấn đề cho sức khỏe con người từ các bệnh hô hấp, tim mạch cho đến các bệnh mạch não.

Các vi hạt rắn tỏa ra từ nhà máy nhiệt điện than ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng. Nguồn của vi hạt chủ yếu là từ tro bay (fly ash), tức bụi thải thoát ra từ quá trình đốt than đá. Tro bay là loại vật chất không thể đốt chất. Các vi hạt tro bay gây ra dị ứng và tắc nghẽn ở các đường dẫn khí của phổi ở những người hít phải chúng, dẫn đến các bệnh hen suyễn và viêm phế quản mãn tính.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), phơi nhiễm các vi hạt sẽ làm tăng nguy cơ tử vong ở những người mắc bệnh tim, bệnh đường hô hấp và ung thư phổi. Một nghiên cứu được thực hiện tại Mỹ cho thấy rằng xỉ tro (thải ra từ các nhà máy nhiệt điện than) được chôn dưới lòng đất, đã gây ô nhiễm nguồn nước.

Các chất ô nhiễm độc hại trong xỉ than bao gồm thạch tín và chì. Thạch tín sẽ gây ra các bệnh về da, ung thư phổi và ung thư bàng quang và cũng có thể gây tổn thương cho hệ thần kinh ở những người bị phơi nhiễm thạch tín. Hệ thủy sinh của địa phương nằm gần khu vực chôn xỉ than cũng sẽ bị phá hủy.

Mức độ gây ô nhiễm môi trường khủng khiếp cũng như nguy cơ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng của các nhà máy nhiệt nhiệt than đã khiến nhiều nước dần tử bỏ chúng. Có tới 42% số nhà máy điện than trên toàn cầu đang thua lỗ và con số này sẽ tăng lên đến 72% vào năm 2040, do các quy định về định giá cacbon và ô nhiễm không khí khiến các chi phí của nhiệt điện than tăng lên.

Tại Tây Ban Nha, công suất lắp đặt các nhà máy than sẽ giảm dần từ gần 10 GW vào năm 2019 xuống dưới 1 GW vào năm 2030. Công ty Endesa (nhà điều hành 13,7 GW các nhà máy nhiệt điện ở Tây Ban Nha) cho biết sẽ thay thế một nhà máy than 1,1 GW ở Andorra bằng 1,7 GW năng lượng tái tạo.

Pháp cũng đã đóng cửa 7 nhà máy nhiệt điện than và cam kết đóng cửa tất cả các nhà máy nhiệt điện than vào năm 2021. Tương tự, Anh, Canada cũng thông báo sẽ ngưng hoạt động các nhà máy nhiệt điện than lần lượt vào năm 2025 và 2030. Đức cũng đang chuyển sang các nguồn năng lượng tái tạo và thông báo rằng một nhà máy nhiệt điện than được đưa vào sử dụng 2017 là nhà máy nhiệt điện than cuối cùng được xây dựng mới ở Đức.

Đây được xem là những bước thay đổi tích cực trong ngành năng lượng cũng như việc bảo vệ môi trường. Nhưng câu hỏi được đặt ra rằng liệu năng lượng tái tạo có thể thay thế được than hay không? Khi than được loại bỏ và giả sử năng lượng tái tạo được nhân rộng để thay thế thì giá bán năng lượng sẽ trở nên biến động hơn. Điều này rất có khả năng sẽ xảy ra tại các quốc gia có tỷ lệ đầu tư năng lượng lưu trữ cao trong vài năm tới.